ΠΟΛΕΜΑΤΕ ΚΟΙΜΙΣΜΕΝΑ – του Κυριάκου Αναστασίου


Εφαλτήριο πόλωσης των πραγμάτων και ρηξικέλευθων τομών στην υπνωτισμένη και αυνανιζομένη κοινωνία μπορεί να σταθεί η δημιουργία. Δε τοποθετώ τη λέξη «τέχνη» μιας και είναι απο μόνη της βαρύγδουπη σαν έννοια αλλά, πέραν τούτου, εσωκλείει και διάφορες μορφών τρωκτικών που προσεγγίζουν (δήθεν ψαγμένα) πλήθη με απώτερο σκοπό την πώληση φιγουρατζίδικης και φιλοκαλλιτεχνικής νοοτροπίας και επιπροσθέτως την μάταιη και ανώφελη για το κοινό μπουρδολογία περί σημασίας του «εγώ» του καθενός, το οποίο μόνο το φτωχό «εμείς» μπορεί να αναδείξει.
Περί μη- δημιουργίας η κουβέντα. Για ανθρώπους που απευθύνονται σε νεκρά ακροατήρια με σκοπό τη διαιώνιση της ύπνωσης. Σε τυπάκους που με το σύστημα στις πλάτες τους εκμεταλλεύονται στο έπακρο το μη ταλέντο τους και την άγνοιά τους με αποτέλεσμα τη δημιουργία ηλιθιοτήτων και το τραγικότερο αυτών είναι πως τους ακολουθεί κοινό ακόμη πιο ηλίθιο απο αυτούς – εξαιρούνται οι δυστυχείς συγγενείς που είναι αναγκασμένοι να δηλώνουν παρών για ευνόητους λόγους . Για τυχάρπαστους κουλτουριάρηδες που έχουν ως μότο ζωής τη φράση : » ο καλλιτέχνης πρέπει να τα έχει καλά με την εκάστοτε εξουσία, το έργο του όμως πρέπει να είναι αντιεξουσιαστικό», σιγά μη σπάσεις τα αυγά του απαντάω. Για μαλακοσπόνδυλα της τέχνης με τα λεφτά του μπαμπά και τις γνωριμίες του κώλου.
Υπάρχουν απο την άλλη, περιπτώσεις εκείνων οι οποίοι ασχολούνται με την οποιασδήποτε μορφής δημιουργία επειδή δεν έχουν τα χρήματα να πάνε σε κάποιο ψυχολόγο να βγάλουν τα εσώψυχά τους, με αποτέλεσμα να ξερνάν στο κόσμο οποιαδήποτε καταπιεστική και άνευρη εικόνα τους βασανίζει απο καιρό χωρίς κανένα επίπεδο γνώσης απο πίσω. Ψάχνουν ακόμα όνομα για να βαφτίσουν την ενέργεια αυτή με κάποια μοντέρνα λέξη, ώστε να τη τοποθετήσουν στο ράφι με σκοπό οι κριτικοί να μπορούν να στοχάζονται πάνω της ελεύθερα και ακομπλεξάριστα τις φωτοτυπίες της ζωής που δεν έζησαν.
Πως μπορεί λοιπόν η δημιουργία να πολώσει τα άκρα, να ορίσει νέες τομές και δρόμους να δείξει το δρόμο και να κινήσει ανθρώπους να ακολουθήσουν ή άλλους να αρνηθούν;
Σίγουρα όχι με τυπάκια που περιφέρονται σε κάθε μορφής εκδηλώσεις με ποτήρι στο χέρι ή απο καλοβαλμένους κυρίους που δίνουν συνεντεύξεις σε σπασμένα Μ.Μ.Ε. για αυτοπροβολή και δημόσιες σχέσεις με απώτερο στόχο τη μελλοντική ψηφοθηρία ευρώ-σταυρού . Αποκλείουμε ακόμα και τις περιπτώσεις ανθρώπων που ευχαριστούν δημόσια δημάρχους, υπουργούς, κλητήρες. Τέτοιοι άνθρωποι δεν είναι ικανοί για τίποτα, πέρα απο δημιουργία παρασιτικών ανεκδότων στα αυτιά του εγωπαθούς θεατή, του ιδανικού εραστή τους, του ανάξιου δουλευτή τους.
Καρεκλοκένταυροι, υπαλληλίσκοι, ψευτοφιλελεύθεροι που κυκλοφορούν με αεράτα ρούχα και τα πρωινά κρατούν σφιχτά στο δεξί τους χέρι χαρτοφύλακα έχουν καταστρέψει γενιές και γενιές προσπαθώντας να τις βάλουν στο μαντρί της αποχαύνωσης, της μη κρίσης και της γενικής δεκτικότητας. Πάντα σε αυτό συνέβαλαν τα κάθε λογής μέσα με οποιοδήποτε τρόπο. Το φαινόμενο δεν είναι ελληνικό αλλά παγκόσμιο. Δεν είναι τυχαίο πως κάθε γενιά που βρίσκεται στο προσκήνιο έχει σαν οδηγό της, σα πρότυπο, σαν είδωλο, μια μορφή κάποιας προηγούμενης γενιάς και πάει λέγοντας μέχρι πολύ πίσω. Σκεπτόμενος ορθολογικά κάποιος θα έπρεπε να αναρωτηθεί το πώς γίνεται τον εκάστοτε εικοσάρη να τον αγγίζει κάποιος δημιουργός που «έδρασε» πριν τριάντα χρόνια και ουσιαστικά δεν έχουν κάποιο κοινό άξονα αναφοράς αλλά ούτε και κοινά βιώματα. Εκ πρώτης, τουλάχιστον, διότι αν αναλύσουμε τη παραπάνω πρόταση θα δούμε πως τους συνδέουν πραγματικά πολύ περισσότερα πράγματα απο αυτά που τους χωρίζουν.
Το κείμενο όπως γίνεται αντιληπτό δεν έχει να κάνει με τον αποδέκτη της εκάστοτε δημιουργίας που είναι αναφαίρετο δικαίωμά του να συνεχίζει να κοιμάται στη μοναξιά του αφαιρώντας απο πάνω του κάθε ίχνος ενοχής, αλλά με τον εκάστοτε δημιουργό ο οποίος επίσης έχει δικαίωμα να συνεχίζει να δημιουργεί αφαιρώντας απο πάνω του κάθε ίχνος ευθύνης μεταφέροντάς το στον τυχάρπαστο αποδέκτη, πρόβατο, άλαλο πληρωτή του. Γελοία η συγκυρία και η περίπτωση αλλά κατά βάση είναι ο κανόνας.
Δεν δείχνει να ανησυχεί πολλούς η σημερινή κατάσταση περί ξεπεσμού των εννοιών και της άνευρης, μη- αντιδραστικής στάσης στα πράγματα. Δεν είναι βέβαια και αναγκαία η ώθηση στο άλλο άκρο όπου παρουσιάστηκε κατά τη περίοδο της μεταπολίτευσης και για μια περίπου δεκαετία, όπου ταλαντούχοι θεωρούνταν όσοι ήταν αριστεροί ( πάλι δήθεν) και όπως ήταν επόμενο τα έργα τους είχαν τέτοιες τάσεις. Γλύφανε δηλαδή το κοινό αίσθημα και το φιλάρεσκο-εγωπαθές κοινό τους αντάμειβε πλουσιοπάροχα. Πετούσες κόκκινο χαλί στο μπαλκόνι του πρωταγωνιστή σου; Εκφραζόσουν αντιδραστικά! Μιλούσες για αντάρτικο στο βιβλίο σου; Ήσουν δικός μας! Έγραφες ποίημα για τη Μακρόνησο; Γινόσουν Ακαδημαϊκός.
Καταστάσεις εμετικές, όπου όμως κατάφεραν και έδωσαν αξία σε ανθρώπους παντελώς ατάλαντους που μόνο τους προσόν ήταν η αριστερίστικη ή αριστερουλίστικη στάση στα πεθαμένα και πουλημένα καλλιτεχνικά(!!) πράγματα.
Υπάρχει ακόμη και η προσέγγιση της αισθητικής, όπου είναι ποθητή βεβαίως για το κάθε δημιουργό όχι όμως και αυτοσκοπός. Αν ήταν επίκεντρο της αναζήτησης του δημιουργού, θα είχε μείνει εκεί, σε μια αυλή κάποιου Γάλλου αυτοκράτορα και δε θα είχε κάνει βήμα παραπέρα. Οι εξαιρέσεις όπως αυτή του Sainte Colombe, ήταν αυτή που έδωσε ώθηση στην απελευθέρωση της δημιουργίας και στη καταστροφή των στεγανών. Επιλογή του καθενός είναι αν θα μείνει ένας απλός διασκεδαστής, ένας γελωτοποιός της αυλής για να εκτονώνει τα αιωνόβια πλήθη που διψάνε για γέλιο και χαλάρωση «σε αυτές τις δύσκολες εποχές που ζούμε» ή απο την άλλη αν θα πάρει τη φαρέτρα του και θα αρχίσει να ενοχλεί ακριβά κοστούμια που φοριούνται σε ανέραστα σώματα μέσα στα ψηλά κτήρια που ποτέ δε θα μπούμε ή ακόμη αν θα φέρνει σε δύσκολη θέση των διπλανό κυριούλη δείχνοντάς του τα χάλια του, σε μια βέβαια πιο ακραία μορφή απο ότι η καθιερωμένη με τη μούχλα στο μουστάκι και το γαρύφαλλο στη κομβιοδόχη.
Πέρα απο την αισθητική υπάρχει και η πολιτική μέσα στα έργα. Πολιτική όμως που πολύ εύκολα μετατρέπεται σε προπαγάνδα. Πολύ απλό είναι για κάποιον μέσα απο το έργο του να αναδείξει το καλό, το οποίο είναι ευρέως αποδεκτό και αναγνωρίσιμο και το κακό το οποίο επίσης είναι ευρέως αναγνωρίσιμο αλλά μη- αποδεκτό και κατακριτέο. Απο εκεί όμως και μετά τί υπάρχει; Μένουμε σε μια διδακτική στάση , ανάλογη μιας ομιλίας σε τρίχρονο παιδάκι, περί καλού και κακού ή προσπαθούμε να εμβαθύνουμε αναζητώντας κίνητρα πράξεων και ίσως τα θετικά στοιχεία κάποιας αρνητικής κίνησης που ενδεχομένως να καλύπτει μέρος του κοινωνικού συνόλου; Ψιλά γράμματα θα μου πεις και μάλλον έτσι είναι, αν έτσι νομίζεις- για να θυμηθώ τον Πιραντέλο.
Διαλεγμένος, Ζιώγας και αρκετοί άλλοι συγγραφείς θεάτρου και κυρίως με μοντέρνα γραφή αναρωτιέμαι γιατί δε βλέπουν τα έργα τους να ανεβαίνουν. Πόσες φορές ακόμη θα παρακολουθήσουμε μετριότητες με μηδενικό σκοπό ή στη καλύτερη μια γερή μπάζα τη πρώτη εβδομάδα στο ταμείο;
Ανάλογες περιπτώσεις με μεγαλύτερο ή μικρότερο κέρδος παρατηρούμε και αλλού. Στη λογοτεχνία ας πούμε, αναρωτιέμαι πόσο ακόμα αντοχή έχουν οι εκδοτικοί οίκοι να εκδίδουν υπό τη σκέπη τους βιβλιοτούβλα των 600 σελίδων. Πουλάνε, είναι η απάντηση και είναι απολύτως κατανοητή. Θυμίζω όμως πως αυτή την απάντηση έδιναν και τη δεκαετία του ΄90 οι δισκογραφικές εταιρείες οι οποίες είχαν ανεβάσει κατακόρυφα τις πωλήσεις τους και μέσα σε μια δεκαετία εξαφανίστηκαν χρωστώντας πολλά χρήματα σε περιφερειακούς συνεργάτες τους. Μόλις πριν απο ένα μήνα το τελευταίο μεγάλο «κεφάλι» του συστήματος συνελήφθη και φυλακίστηκε για χρέη. Ο δρόμος είναι ανοιχτός και τα βιβλία τυπωμένα. Δώστε σκατίλα και κερδίστε.
Στο κινηματογράφο τα πράγματα οδεύουν και αυτά προς τα εκεί. Εφόσον κατάφεραν και άλλαξαν όλη την ιδεολογία του μέσου, έβγαλαν στο κλαρί ένα σωρό ανόητους ( ταλαντούχους ή μη ) κινηματογραφιστές, άφησαν το άλλοθι της ποιότητας και της χαζοκουλτούρας να υποβόσκει ελεύθερο κάπου μεταξύ Μαλέα, Φώσκολου και Λαζόπουλου, τσάκισαν ότι δυναμική είχε απομείνει και τώρα μετράν τα κομμάτια τους απο την αρχή με σπασμένους κυνόδοντες και μίζερους μπάτσους με ομοφυλοφιλικές τάσεις. Με λίγα λόγια έκαναν πράξη την αρχική τους γελοία ιδέα. να κάνουμε το κινηματογράφο μια πιο μεγάλη τηλεόραση. Τόσο σε επίπεδο εικόνας κάδρου, πλάνου κτλ όσο και σε επίπεδο αισθητικής. Σχεδόν το έχουν καταφέρει. μάταια παραθερίζει ο Φελίνι στην απέναντι παραλία προσπαθώντας να ανασύρει το κήτος. Δεν έχει αντιληφθεί πως το κήτος μας κατάπιε και ταξιδεύουμε πια στα βάθη των ωκεανών χωρίς να βλέπουμε τίποτα απο το νοτισμένο απο τα χνώτα μας φινιστρίνι.
Κανένα πρόβλημα κύριε δημιουργέ. Βλέπεις την ευκαιρία που σου δίνεται ως άλλη μια επίθεση μαλακίας και ειρωνείας προς εμάς. Κάποιοι θα σε φάνε στη μάπα και θα σε χωνέψουν, άλλοι θα σε φάνε στη μάπα και θα σε ξεράσουν ενώ κάποιοι άλλοι ( οι πιο λίγοι) δε θα σου δώσουν τη παραμικρή σημασία. Ευθύνη έχουν πάντα οι χρηματοδότες σου οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό σε κατευθύνουν, είσαι όμως εσύ άμοιρος ευθυνών; Τί δουλειά κάνεις εκεί ακριβώς; Κουλτουριάρικο φερέφωνο του κυρίου με το πούρο; Δε μπορείς να μιλήσεις πια διότι το στόμα σου μπούκωσε. Ας τα ακούσει ο επόμενος, πριν διαβάσει όμως το έργο σου. Πριν θαυμάσει τη φωτογραφία σου. Πριν ακούσει το τραγουδάκι σου. Πριν δει τη ταινία σου. Πριν τον μετατρέψεις σε ζόμπι, σε σκουπιδοφάγο λαδοπόντικα της ευρύτερης χαβούζας όπου συνηθίζεις να περνάς τη ζωή σου.
Ψεύτικες και πλαστές ιδέες έχουν περικυκλώσει τη σημερινή εποχή και δε την αφήνουν να δει ξεκάθαρα την αλήθεια απο το ψέμα, τη δημιουργία απο την ηλιθιότητα, τη ζωή απο την υποκουλτούρα, το πάθος για αληθινή ύπαρξη και όχι αληθοφανή απο το ψευτο-μεγαλο-ιδεατισμό, τα πράγματα όπως έχουν γενικώς. Η πολιτιστική άγνοια (στη λέξη πολιτιστική μπορείς να γελάσεις) και αδιαφορία για τη δημιουργία πραγμάτων αποτυπώνεται καθαρά σε αυτό που αναφέρθηκε και προηγουμένως. Ποιό είναι το έργο αυτό που σήμερα ανήκει στη γενιά των εικοσάρηδων; Ποιός έκανε τον εικοσιπεντάχρονο να οριοθετήσει τη ζωή του ανάμεσα στη σαπίλα του περιβάλλοντός του και στη κατακρεούργηση των ονείρων που είχε στα δεκάξι του; Ποιό έργο είναι εκείνο που σήμερα μπορεί να κινήσει το σύμπαν του μικρόκοσμού μας; Θα το μάθουμε σε είκοσι χρόνια όταν τότε θα αποκαλυφθεί στους τότε εικοσάχρονους και φυσικά τότε θα εξυπηρετεί άλλα συμφέροντα που δε θα έχουν καμία σχέση με τις προθέσεις του δημιουργού του σήμερα. Αν είναι τυχερός και ζει ίσως να τυπωθεί η μάπα του και σε μπλουζάκι ή ακόμη να γίνονται νεκροφιλικά αφιερώματα προς τιμή του, στην καλύτερη η ονομασία του δημοφιλέστερου έργου του να γίνει μπρελόκ ή αν είναι φωτογράφος κάποια φωτογραφία του γίνει εξώφυλλο στο πολύ σπλαχνικό και φιλοζωικό National Geographic, μεγαλεία.
Δεν υπάρχουν πρέπει στη δημιουργία και επιπλέον δε χωράνε ορισμοί. Ο καθείς δημιουργεί αυτό που βγαίνει απο μέσα του ή απο τη τσέπη του. Αν θες να κάνεις κάτι ωραίο βγες και κοίταξε τη θάλασσα που αρχίζει και μαυρίζει. Δώσε ένα πιάτο φαί σε κάποιον δίπλα σου και όχι στα καναρίνια της Ζουαζηλάνδης. Αν θες να δημιουργήσεις κάτι μέσω της τέχνης τότε ενόχλησε. Φώναξε ένα βροντερό παρών στο έλος που περικυκλώνει ψυχές και συνειδήσεις, σπάζοντας τον αιώνιο σκασμό που προσπαθούν να επιβάλουν μακριά απο ψευτοκουλτουριάρικες αισθητικές και ατέρμονες συζητήσεις για το αδύνατο και το άπιαστο.
Δεν υπάρχει ανάγκη για την ομορφιά έτσι όπως την εννοούν. Όπως την ζητάνε. Αρκεί εδώ να αναφερθεί πώς τη δεκαετία του ΄80 το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου εξέδιδε οδηγίες για το πώς πρέπει να είναι μια ταινία σεναριακά ώστε να τύχει επιχορήγησης. Οποία γελοιότης! Το μακάβριο στην όλη υπόθεση είναι πως δημιουργοί ( μπορείς να ξαναγελάσεις) έστελναν σενάρια με τις συγκεκριμένες οδηγίες. Πράος πρωταγωνιστής, αγαπάει μια κοπέλα αριστερών καταβολών, το κλου ήταν πάντα το τζατζίκι, το σουβλάκι, η θάλασσα και το συρτάκι. Αλησμόνητες εποχές!
Υπάρχει ανάγκη για την ομορφιά που ζούμε. Την άγρια και άπιαστη. Που πάντα μας γυρίζει τη πλάτη και επιδιώκουμε όχι να την κρατήσουμε, αλλά έστω να τη δούμε να περνάει ξυστά απο μας για δευτερόλεπτα.
Όταν η τέχνη και ειδικότερα οι φορείς της γίνονται δεκανίκια της εξουσίας ή του εκάστοτε τοπικού αυλοκόλακα τότε τα πράγματα σκληραίνουν. Ας αφήσουμε το κοινό στην άκρη που θα καταπιεί ότι του πασάρεις αρκεί να έχει ένα σοβαροφανές περιτύλιγμα και ας κοιτάξουμε το κίνητρο μας. Το κίνητρο του καθένα που τον ωθεί στη δημιουργία μιας ανοησίας ή ενός μετρημένου κειμένου. Το κοινό πάντα θα είναι εκεί και θα αγοράζει, θα επικροτεί χειροκροτώντας, θα εξυμνεί και θα γλύφει στην ουσία ευχαριστώντας που δε του πλασάρεις την άσχημη πλευρά του εαυτού του αλλά του βάζεις απέναντί του ένα καθρέφτη όπου χαζεύει τη μούρη του με αφαιρεμένες τις ρυτίδες, βαμμένο το μαλλί και κατάλευκα τα δόντια. Την αλήθεια δε τη ξέρουν ούτε οι πωλητές ούτε οι καταναλωτές. Ούτε ακόμη ο χρόνος, ο οποίος στο πέρασμα των αιώνων έχει ξεκουτιάνει πια και κάνει και αυτός λάθη χαρίζοντας αιωνιότητα σε πράγματα ακαταλαβίστικα. Τα ονόματα περισσεύουν.
Υποχρέωση του δημιουργού είναι να έχει ανοιχτές τις κεραίες της εποχής και να μεταφράζει τα πράγματα όπως έχουν ή ακόμη με παρελθοντικές ή μελλοντικές αναγωγές να προμηνύει κινδύνους. Ένας δρόμος λοιπόν είναι αυτός, ο άλλος είναι του χαβαλέ, του τρεχούμενου νερού, του καυτού ήλιου, της ακατάσχετης ερωτολαγνείας και της αγάπης του τί ωραία είναι όλα γενικότερα. Όπως είπε παλιότερα, κάποιος μεγάλος για τη δική του τέχνη, αλλά εγώ θα το γενικεύσω, η δημιουργία είναι ένα όπλο και όταν κάποιος το συνειδητοποιήσει αυτό, θα πρέπει να αρχίσει να το χρησιμοποιεί με το πιο φονικό τρόπο που μπορεί. Σε λίγα χρόνια κάποιος του απάντησε σε μια φαντασιακή συνομιλία πως συνεχίζουμε ως επί το πλείστον να πολεμάμε κοιμισμένα.

Advertisements
This entry was posted in Ιαχές, Κυριάκος Αναστασίου and tagged , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s